Hocam faul olunca çift vuruş mu kullanıyorduk?

Yeni başlayanlar ve arada bir zevkine oynayanlar için 8 top (Amerikan bilardo) kuralları

Eğitmen | Bora Kiraz | @bora

Perşembe, 22 Ağustos 2019

Bilardo (Pool)

Hocam faul olunca çift vuruş mu kullanıyorduk?. Yeni başlayanlar ve arada bir zevkine oynayanlar için 8 top (Amerikan bilardo) kuralları. Bora Kiraz. @bora

Cepli bilardo branşları arasında 8 top, veya halk arasında bilinen adıyla Amerikan bilardo, ülkemizde en çok oynanan oyun. Açıkçası bu durumun sebebi konusunda en ufak bir fikrim yok. Çünkü 8 top masa kalabalıklığı göz önünde bulundurulduğunda oldukça zor bir branş (burada gerçi branşların kolaylığı/zorluğunun amacınız ve rakibinize göre değişken kavramlar olduğunu da vurgulamak gerekir).

Peki bu oyunun kuralları her bilardo salonunda oynandığı gibi mi yoksa değişik kurallar var mı? Sorunun cevabı basit|: var! Ancak öncelikle belirtmem gerekir ki halihazırda bildiğiniz kurallarla oyundan keyif alıyorsanız bildiğinizi değiştirmeniz için pek de fazla sebep yok. Ancak bu oyunu turnuvalarda oynanan kurallarıyla oynamak istiyorsanız veya daha bilgili bir rakibe karşı oynama ihtimaliniz varsa aşağıdaki kuralları göz önünde bulundurmanızı tavsiye ederim.

 

Genel Bilgiler

Bildiğimiz gibi, 8 top, topları üç farklı kategoriye ayırır. Bunlar: numarası 8’den küçük olanlar (düzler), numarası 8’den büyük olanlar (parçalılar) ve 8 numaralı (siyah) toptur. Her set için oyuncular birinin amacı düzleri bitirdikten sonra 8’i atmakken, diğerinin amacı parçalıları bitirdikten sonra 8’i atmaktır. Kaç set alanın galip geleceği ise tamamen rakiplerin oyun öncesi anlaşmasına bağlıdır (veya turnuvadaysanız turnuva kurallarınca belirlenir).

8 top hem top hem delik deklaresi olan bir oyundur. Yani (açılış harici) herhangi bir vuruş öncesi hangi topu hangi deliğe atacağınızı rakibinize deklare etmek durumundasınız. Bariz durumlar için tabii ki eğilip vuruşu yapabilirsiniz. Ancak yaptığınız vuruş çok net bir şekilde amacını belli etmiyorsa, açıkça hangi topu hangi deliğe atacağınızı belirtmenizde fayda var. Örneğin bant kullanacaksanız veya kombine atacaksanız kesinlikle amacınızı vuruş öncesi dile getirin. Tahmin edilebilir olmamak birçok insan için bir hayat tarzı olsa da, bu sporda cezalandırılır! Ayrıca yaygın bilinenin aksine 8 numaralı (siyah) top için bu konuda ayrı bir kural mevcut değil. Yani ‘rakibim o deliği söyledi, ben söyleyemem’ gibi bir durum yok.

 

Diziliş - Açılış

Herşeyden önce topların nasıl dizildiği ve hangi kurallarla açılış yapıldığını bilmek oyunun geri kalanı açısından önemli. Aşağıdaki görsele bir göz atın, topların durduğu nokta doğru.

Peki bu diziliş için referans noktalarımız neler? Öncelikle kılavuz olarak ‘diamond’ adı verilen bantlar üzerindeki noktaları kullanacağız. Üçgenimizin en uç noktasındaki top, hem kısa bant ekseninde, hem de uzun bant ekseninde 2. diamond’a gelecek şekilde üçgen yerleştirilir. Bu aşamada en önemli husus, topların mümkün olduğunca sıkışık ve birbirine temas eder şekilde durmasıdır.

Üçgenin içeriğine gelince, işler bir çoğumuzun düşündüğü gibi komplike değil! Herşeyden önce 8 numaralı siyah topun üçgenin ortasında (3. sirada ortada) olduğundan emin olun. Burada yaygın görülen bir hatayı düzeltmek lazım: siyah topun açılış sırasında dönmesi HATALI bir harekettir. Tüm topların sabit ve mümkün olduğunca sıkışık olması gerekir.

Diğer topları dizerken de ‘bul karayı al parayı’ hareketleri yapmaya gerek yok. Dikkat etmeniz gereken tek kural, üçgenin en altındaki (kısa banda en yakın) sıradaki toplardan bir uçtaki parçalıyken, diğer uçtakinin düz olması gerekmekte.

Beyaz topun yeri açısından da görseldeki yer yaygın bir açılış yeridir. Tam alan belirtmek gerekirse, Açılış yapacağınız taraftan uzun bantlardaki 2. diamond’ları hayali bir çizgi ile birleştirin, o çizginin kısa bant tarafında kalan dikdörtgenin içerisindeki herhangi bir yerden açılış yapabilirsiniz. Bahsettiğim dikdörtgen alanı, aşağıdaki görselde görebilirsiniz (en soldaki alan).

 

Topların Belirlenmesi

Açılış legalse (faul olmadıysa) ve top girdiyse, açılışı yapan oyuncu oynamaya devam eder. Faul olduysa (faullere birazdan değineceğim) veya top girmediyse diğer oyuncu masaya gelir. Yaygın bilinenin aksine açılış vuruşundan sonra masa açıktır. Bu şu anlama geliyor: açılışta top girdiyse bile top seçimi yapılmış sayılmaz. Örneğin açılış yaptınız ve iki tane düz top girdi, sıradaki vuruşunuzda parçalı toplardan birini atarak parçalı topları seçebilirsiniz. Veya vuruşu kaçırdığınızda rakibiniz düz veya parçalı topları seçebilir. Özetle açılış sonrasında legal bir şekilde top atılmadığı sürece masa açık olarak kalır, toplar belirlenmez.

 

Fauller

Sekiz top oyununda belli kuralların dışına çıkarsanız, rakibinize faul kullanma hakkı verirsiniz. Öncelikle hangi durumlarda faul yapacağımıza bakalım (sıra sizde  değilken vurursanız faul olur veya toplar durmadan vurursanız faul olur gibi bariz kurallardan bahsetmeyeceğim):

  • İllegal temas: En yaygın faul çeşidi denebilir. Temas etmek zorunda olduğunuz top(lar)a ilk olarak temas etmezseniz bu bir fauldür. Örneğin siz düzleri atmak durumundaysanız ve beyaz top vuruşunuzdan sonra ilk olarak bir parçalı topa veya siyah topa temas ederse faul yapmış olursunuz.
  • Beyaz topun cebe girmesi: Beyaz topun herhangi bir şekilde cebe girmesi her koşulda fauldür.
  • Masadan dışarıya top çıkması: Beyaz veya renkli farketmeksizin, masadan dışarıya top çıkarsa, faul yapmış olursunuz (çıkan top ise deliğe atılır). Çıkan top 8 numara ise seti kaybedersiniz.
  • Temas: Vücudunuzun herhangi bir yeriyle (veya ıstakayla beyaz dışında) bir topa temas ederseniz faul olur.
  • Duruş: Vuruş yaptığınız sırada en az bir ayağınızın yere temas ediyor olması gerekiyor.
  • Bant faulü: En çok kafa karıştıran fauldür. Beyaz top, hedef topa temas ettikten sonra en az bir topun banda temas etmesi (veya deliğe girmesi) gerekir. Bunun ihlali fauldür. Burada dikkat edilmesi gereken kısım ‘beyaz top hedef topa temas ettikten sonra’ bölümü. Yani beyaz önceden banda değse de hedef topla temastan önce olduğu için bant faulü olmasını engellemez.
  • Hatalı vuruş: Beyaz topa ıstakanızın ucu (tip olarak bilinen, tebeşirlenen kısmı) haricinde bir yerle vurursanız faul yaparsınız.
  • Deklare ihlali bir faul DEĞİLDİR! Yukarıda sıralanan kural ihlallerinden birini yapmadan deklare ettiğiniz topu deklare ettiğiniz deliğin haricinde bir yere atarsanız veya alakasız bir topu cebe atarsanız faul yapmış olmazsınız, ancak vuruş sırası rakibinize geçer.

 

Peki Faul Olunca Ne Olur?

Cevap basit: ‘ball in hand’, yani rakip beyazı istediği yere koyar. Benim bildiğim hiçbir tarihte ‘çift vuruş’ gibi bir resmi kural olmamasına rağmen bu davranışın neden bu kadar yaygın olduğu psikologlar veya sosyologların araştırma konusu, inanın sebebini bilmiyorum (bilen birisi bu yazıya yorum olarak belirtirse çok sevinirim).

Ancak bunun bir istisnası var; açılış faulü. Açılışta yapılan faulden sonra rakip beyaz topu istediği yere koyamaz. Açılış yapma izni olan alana yani aşağıdaki görselde en soldaki dikdörtgenin içine beyaz topu yerleştirmek zorundadır. Bu alanda istediği yere koyabilir. Bir diğer kısıtlama da şu; hedef topu bu dikdörtgenin dışında olmak zorunda (aslında tam olarak değil ancak içinde olduğunda işler karmaşıklaştığı için burada o durumdan bahsetmeyeceğim). Bu durumun haricinde faul durumunun bir istisnası yok. Faul yapanın rakibi beyaz topu istediği yere koyup, vuruşunu yapar.

 

Yukarıda da belirttiğim gibi kimse nizami kurallarla oynama mecburiyetinde değil. Ancak kişisel tecrübemle söyleyebilirim ki ‘standard’ kurallarla oynamak, bu sporda profesyonellik, kendine güven gibi verdiği hislerin yanı sıra, kendinizi iyilerle kıyaslayabilmenizi sağlar. Bu da; youtube’da örneğin Mika Immonen’in videosunu izlediğinizde neyi neden yaptığını, hangi kurgularla oynadığını daha iyi anlamanız anlamına geliyor.

Beğen
Şikayet Et

Yorumlar ()

Blog Yazıları